ODABRANI ČLANCI IZ KNJIGA ALIMA EHLI SUNNETA

 

 

VRSTE HADISI ŠERIFA

Na stotinu trideset šestoj stranici prvog poglavlja (džuz’-a) knjige Mahzen-ul’ulum, koja je štampana 1308. godine po Hidžri u Istanbulu, hadisi su na sljedeći način podijeljeni i definisani:

1-hadisi mursel: Su oni hadisi šerifi koji idu direktno od tabi’ina do Resul-i ekrema sallallahu alejhi ve sellem, bez pominjanja ijednog od Ashaba kiram radijallahu teala anhum edžme’in. [Neko ko je makar jednom vidio živog hazreti Muhammeda sallallahu alejhi ve sellem se zove Sahabi, radijallahu teala alejhim edžme’in. Svakako, podrazumjeva se da je Sahabi musliman. Ashab je množina od riječi Sahabi. Svi Sahabi se kolektivno nazivaju Ashabi kiram, radijallahu teala alejhim edžme’in.]

2-hadisi musned: Su oni hadisi šerifi čiji sened (lanac), u kojem je pomenuto Sahabino ime radijallahu teala anhum edžme’in, ide do Resul-i ekrema sallallahu alejhi ve sellem. Musned hadisi su ili muttasil ili munkati’.

3-hadisi musned-i muttasil: Su oni hadisi šerifi čiji sened ide, bez prekida, do Resul-i ekrema sallallahu alejhi ve sellem to jest, u njima ne nedostaje nijedan od ravija (prenosilaca).

4-hadisi musned-i munkati’: Su oni hadisi šerifi u kojima su svi prenosioci (ravije) ashabi radijallahu teala alejhim edžme’in.

5-hadisi mevsul: Su oni hadisi šerifi--među hadisi musned-i muttasil--u kojima nam je Sahaba radijallahu teala anhum edžme’in prenijeo vijesti rekavši, “Čuo sam Resulullaha da je rekao.” Ova vrsta hadisi šerifa se zove i hadisi merfu’. Ova činjenica je napisana na trideset četvrtoj stranici drugog toma prijevoda knjige Mevahib-i ledunnijje. Ona je takođe napisana i u Ahmed Na’im-begovom rahmetullahi teala alejh prijevodu četrdeset i drugog hadisa imam-i Nevevijeve rahmetullahi teala alejh zbirke hadisa koja se zove Hadisi erbain.

6-hadisi mutevatir: Su oni hadisi šerifi koje su mnogi Sahabi radijallahu teala anhum edžme’in čuli od Resuli ekrema sallallahu alejhi ve sellem i koje je, od njih, čulo puno svijeta, i koji su zapisani u knjige nakon što su ih masovno čuli od osoba koje ne bi rekle neistinu. Mutevatir hadisi šerife moramo potpuno i bez sumnje vjerovati i raditi. Ko ih ne vjeruje postaje kafir.

7-hadisi mešhur: Su oni hadisi šerifi koji su u drugom vijeku postali čuveni iako ih je u prvom vijeku [islama] prenijela samo jedna osoba. Dakle, to su hadisi koje je od Resul-i ekrema sallallahu alejhi ve sellem čula samo jedna osoba, od koje je, kasnije, čulo taj hadis puno ljudi, od kojih, je taj hadis čulo još više naroda. Ovi hadisi šerifi su preneseni kao mutevatir do zadnje osobe koja ga je čula. Takođe i onaj ko ne vjeruje mešhur hadis postaje kafir. (Ibni Abidin, 176. stranica.)

8-hadisi mevkuf: Su oni hadisi šerifi čiji prenosioci se lančano nastavljaju do Sahabe radijallahu teala anhum edžme’in i u kojem Sahabi nije rekao, “Čuo sam Resul-i ekrema sallallahu alejhi ve sellem da je rekao” već kaže, “Čuo sam da je Resul-i ekrem sallallahu alejhi ve selem rekao.”

9-hadisi sahih: Su oni musned-i muttasil, mutevatir i mešhur hadisi koje smo čuli od pravednih (adil) osoba koje imaju status alima u hadiskoj nauci.

10-Haber-i ahad: Su oni musned-i muttasil hadisi šerifi koje uvijek prenosi jedna osoba.

11-hadisi mu’allak: Su oni hadisi šerifi u čijem lancu nedostaje jedan prenosilac (ravija). I mursel i munkati’ hadisi su takođe mu’allak. Hadis kod kojeg je na početku nepoznat prvi prenosilac se zove mudelles. Tedlis je mekruh.

12-hadisi kudsi: Su oni hadisi šerifi koji imaju Allahova dželle-šanuhu značenja a Resul-i ekremove sallallahu alejhi ve sellem riječi. Po halu (izgledu, stanju) našeg efendije, sejjida, Pejgambera sallallahu alejhi ve sellem se znalo kada je izgovarao hadisi kudsi. On je takođe bio i nurom ozaren.

13-hadisi kavi: Je svaki hadis nakon čijeg izgovora je proučen ajeti kerim.

14-hadisi nasih: Su oni hadisi šerifi koje je on izgovorio pred kraj svog života.

15-hadisi mensuh: Su hadisi koje je rekao u početku i koji su kasnije promijenjeni.

16-hadisi am: Su oni hadisi koji su rečeni za sva ljudska bića.

17-hadisi has: Su oni hadisi šerifi koji su rečeni za samo jednu osobu.

18-hadisi hasen: Su oni hadisi šerifi čiji su prenosioci poznati kao iskreni i pouzdani ali koji nisu imali jaku memoriju i razumijevanje kao oni koji prenose sahih hadise.

19-hadisi maktu’: Su hadisi šerifi koje nam prenose tabi’ini kiram rahmetullahi teala alejhim edžme’in i čiji su prenosioci poznati do tabi’ina.

20-hadisi šaz: Su hadisi šerifi za koje neka osoba kaže da je čula od alima hadisa. Oni su usvojeni ali ne mogu biti sened (dokumenat ili dokazi). Ako alim nije čuven oni se ne primaju.

21-hadisi garib: Svaki hadisi sahih koji na kraju prenosi samo jedna osoba. Ili, to je hadis u kojem se alim hadisa suprotstavlja jednom od prenosilaca.

22-hadisi za’if: hadisi šerifi koji nisu ni sahih ni hasen. Jedan od njihovih prenosilaca ima slabu memoriju ili adalet (pravednost) ili postoji sumnja u njegov i’tikad (vjerovanje). Puno za’if hadisa prenose vrline (fazilete) ibadeta. Ali, oni (tj. zaif hadisi) hadisi se nisu uzimali za idžtihad.

23-hadisi muhkem: Su oni hadisi šerifi kojima nije potrebno objašnjenje (te’vil).

24-hadisi mutešabih: Su oni hadisi-i šerifi kojima je potrebno objašnjenje.

25-hadisi munfasil: Su oni hadisi šerifi u čijem je lancu zaboravljeno više od jednog prenosioca (ravije).

26-hadisi mustefiz [mustefid]: Je svaki hadis koji ima više od tri prenosioca.

27-hadisi muddarib: Su oni hadisi šerifi koji se odnose na autore knjiga preko raznih nepodudarnih načina.

28-hadisi merdud: Riječ koja ne nosi nikakvo značenje niti i jedan od uslova (šartova) kazivanja hadisa.

29-hadisi mufteri: Su riječi Musejlemat-ul-kezzab-a. Ili, to su izreke koje su izmislili munafici, zindici i ireligiozni ljudi, koji su došli iza njega i koji su se predstavljali kao muslimani. Alimi ehli sunneta su pronašli ove merdud i mufteri hadise i odbacili ih. U knjigama ovih vjerskih velikana (alima ehli sunneta) ne postoji ni jedna njihova riječ.

30-hadisi mevdu: Prethodno objašnjeno.

31-Eser: Znači mevkuf i maktu’ hadis ili merfu hadis koji prenosi dovu. Sened znači alim rahmetullahi teala alejh koji citira hadis rivajet.

VELIKI ALIMI HADISA

Alimi hadisa su veoma veliki ljudi. Alim koji zna napamet stotinu hiljada (100.000) hadisa sa svim njihovim prenosiocima (ravijama) se zove hafiz. Ko zna cijeli Kur’ani kerim napamet se ne zove hafiz već kari’ (karija). Pošto danas ne postoji niko ko zna napamet ovoliko hadisi šerifa mi pogrešno kažemo hafiz umjesto kari’. Onaj ko zna napamet dvije stotine hiljada (200.000) hadisi šerifa se zove šejh-ul-hadis. Onaj ko je naučio napamet tri stotine hiljada (300.000) hadisi šerifa se zove hudždžet-ul-islam. Onaj ko zna napamet više od tri stotine hiljada hadisi šerifa zajedno sa njihovim prenosiocima (ravijama), dokazima (senedima) se zove imam hadisa ili mudžtehid hadisa. Danas na svijetu ne postoji ovakav alim. Danas je nauka hadisa u rukama nezrelih i nevažnih ljudi. Od knjiga hadisa za koje su su svi alimi islama jednoglasno rekli da su ispravne šest je postalo čuveno u cijelom svijetu. Ovih šest knjiga se nazivaju kutub-i sitte. [Postoji saglasnost (idžma) da su ove knjige hadisi šerifa sahih]. Šest velikih alima, koji su napisali kutub-i sitte, su:

1-Imam Buhari rahmetullahi teala alejh: Njegovo ime je Muhammed bin Isma’il. Njegova kratica je slovo H. U njegovoj knjizi Džami-i sahih, bolje poznatoj pod naslovom Sahih Buhari, ima sedam hiljada dvije stotine i sedamdeset pet (7.275) hadisi šerifa. On ih je odabrao od šest stotina hiljada (600.000) hadisa. On je prije nego što je svaki hadis zapisao uzeo gusul abdest i klanjao dva rek’ata namaza i onda učinio istihare. Njega je uzelo šesnaest godina da napiše njegov Buhari-ji šerif. On je rođen 194. godine po Hidžri u Buhari a preselio je na ahiret 256. godine u Samerkandu, uoči Fitr bajrama (Ramazanskog bajrama).

2-Imam Ebul-Husejn Muslim Nišapuri rahmetullahi teala alejh: Njegova kratica je slovo M. On je napisao njegovu knjigu (zbirku) koja se zove Džami’us-sahih odabiranjem od tri stotine hiljada hadisa. On je rođen 206. godine, a preselio je na ahiret 261. godine po Hidžri.

3-Imam Malik bin Enes rahmetullahi teala alejh: Njegova skračenica je Ma. Njegova knjiga koja se zove Muvatta je prva napisana knjiga hadisa. On je rođen 95. godine u Medini gdje je i preselio na ahiret 179. godine po Hidžri. U knjizi Mevdu’at-ul’ulum piše da kada nabrajamo imena knjiga (koje se zovu) Kutub-i sitte, izvjesni alimi su umjesto Muvatte u njih uvrstali knjigu Sunen koju je napisao Ibni Madže.

4-Imam Tirmizi rahmetullahi teala alejh: Njegovo ime je imam Muhammed bin Isa. Njegova skraćenica je slovo T. Njegova knjiga Džami’us-sahih je veoma cijenjena. On je rođen 209. godine a preselio je na ahiret 279. godine po Hidžri.

5-Ebu Davud Sulejman bin Eš’as Sidžstani rahmetullahi teala alejh: On je naznačen kraticom D. U njegovoj knjizi Sunen ima četiri hiljade osam stotina (4.800) hadisi šerifa. On je ove izabrao od oko pola miliona (500.000) hadisa. On je rođen 202. a preselio je na ahiret u Basri 275. godine po Hidžri.

6-Imam Nesai rahmetullahi teala alejh: Njegovo ime je Ebu Abdurrahman Ahmed bin Ali. Njegovo ime je označeno kraticom S. Njegove dvije knjige, jedna pod nazivom Sunen-i kebir, a druga pod naslovom Sunen-i sagir, su vrlo cijenjene. Sunen-i sagir je jedna od (knjiga koje se zovu) kutub-i sitte. On je rođen 215. a preselio na ahiret 303. godine po Hidžri.

U knjizi Mevdu’at-ul’ulum piše, “Kada je riječ Sunen napisana sama ona se odnosi na knjigu jednog od četiri alima. Ovi alimi su Ebu Davud (D), Tirmizi (T), Nesai (S) i Ibni Madže. Kratica (MC) se upotrijebljava za Ibni Madžu. Kada pišemo ime knjige Sunen bilo koga osim njih četvorice pišemo je zajedno sa imenom njenog autora. Na primjer, Sunen-i Dare Kutni (KTin) ili Sunen-i kebir-i Bejheki (Hek).”

Takođe su čuvene, i vrlo cijenjene sljedeće knjige hadisa: Knjiga Musned koju je napisao imam Ahmed Hanbeli. Ona se označava kraticom (HD); Musned koju je napisao Ebu Ja’la a čija je kratica (Ja’la); knjiga Musned koju je napisao Abdullah Darimi, a čija je kratica (DR); i knjiga Musned koju je napisao Ahmed Bezzar a čija je kratica (Z). Ove knjige se nazivaju Mesanid.

ODABRANI ČLANCI IZ KNJIGA ALIMA EHLI SUNNETA